Koltuktan leke nasıl çıkar? Kumaşa ve leke türüne göre adımlar

Önce koltuğun bakım etiketine bakın; harf kodu (W, S, WS, X) ya da uluslararası bakım sembolleri hangi yöntemin uygun olduğunu gösterir. Sıvıyı beyaz bir bezle bastırarak alın; ovmayın, kumaşı ıslatmayın, sıcak su kullanmayın ve her denemeyi önce görünmeyen bir yerde yapın. Etiketi S ya da X olan koltuklarda, deride, kadifede ve viskon, ipek ya da yün içeren kumaşlarda suyla müdahale etmeden önce profesyonel görüş alın.

Koltukta leke çıkarmak halıdan daha zordur. Kumaşın altında sünger ve dolgu vardır; fazla su bu katmanlara iner, kururken kiri yeniden yüzeye taşır ve iz bırakır. Bu yüzden koltukta amaç lekeyi yıkamak değil, onu en az nemle kumaştan çekmektir. Aşağıdaki adımlar genel bilgidir; her lekenin çıkacağı söylenemez.

Başlamadan önce: etiket ve kumaş kontrolü

Etiket genellikle oturma minderinin altında, koltuğun alt yüzünde ya da fermuarlı kılıfın iç tarafında bulunabilir. Üzerinde iki tür bilgiyle karşılaşabilirsiniz:

• Harf kodları (W, S, WS, X): Daha çok Kuzey Amerika kaynaklı döşemelik kumaşlarda kullanılır. W su bazlı temizliğin, S yalnızca solvent bazlı (kuru) temizliğin, WS ikisinin de uygun olduğunu gösterir. X ise kumaşın yalnızca vakum ve yumuşak fırçayla temizlenmesi gerektiği anlamına gelir.
• Bakım sembolleri (GINETEX / ISO 3758): Avrupa’da yaygın kullanılan tekstil bakım sistemidir; Türkiye’de satılan ürünlerde de karşınıza çıkabilir. Yıkama leğeni suyla yıkamayı, daire içindeki P ya da F harfi profesyonel kuru temizliği, daire içindeki W profesyonel ıslak temizliği gösterir. Üzeri çarpılı sembol o işlemin yapılmaması gerektiğini belirtir.

Etikette yalnızca çıkarılabilir kılıfın makinede yıkanmasıyla ilgili bilgi varsa, bu bilgi koltuk gövdesindeki lekeye doğrudan uygulanamaz. Etiket yoksa kumaş türü ve test belirleyici olur. Kodların ve kumaş türlerinin ayrıntısı için koltuk kumaşına göre temizlik yazısına bakabilirsiniz.

Test nasıl yapılır? Kullanacağınız suyu ya da ürünü beyaz bir bezle, koltuğun arka alt kenarı veya minderin alt yüzü gibi görünmeyen bir noktaya bastırın. Kuruduktan sonra beze renk geçmişse, kumaş açılmışsa, halka izi kalmışsa ya da doku sertleşmişse o yöntemi kullanmayın.

İlk dakikalarda yapılacaklar

1. Katıyı kaldırın: Yemek, çikolata ya da kusmuk gibi katı kalıntıyı kaşık veya kartla, kumaşa bastırmadan alın.
2. Kurulayın: Beyaz, temiz bir bez ya da kâğıt havluyla üstten bastırın; bez ıslandıkça temiz bir kısmına geçin. Ovmak lekeyi yayar ve kumaş yüzeyini tüylendirir.
3. Kenardan merkeze çalışın: Lekenin dış sınırından ortasına doğru ilerleyin; böylece leke çevreye taşınmaz.
4. Nemi az tutun: Kumaş suya uygunsa (W ya da WS) bezi soğuk suyla nemlendirip iyice sıkın, lekeye bastırın, ardından kuru bezle yeniden alın. Kumaşa doğrudan su dökmeyin, süngeri ıslatmayın.
5. Isı uygulamayın: Sıcak su, buhar, ütü ve saç kurutma makinesi; çay, kahve ve şarap gibi tanenli lekeleri ve süt, kan gibi protein lekelerini kumaşa sabitleyebilir.

Leke türüne göre adımlar

Bu bölümdeki adımlar suya uygun (W ya da WS) kumaşlar içindir. S, X ve deri koltuklar için aşağıdaki tablodaki sütunlara bakın.

Çay ve kahve

Sade çay ve kahvenin rengi, hızlı davranıldığında kumaştan büyük ölçüde çekilebilir. Kurulama ve soğuk suyla nemli bez adımını, leke beze geçmeyi bırakana kadar tekrarlayın. Şekerli içecekler kurulandıktan sonra yapışkan bir kalıntı bırakır; bu kalıntı zamanla yeni kiri çeker ve leke koyulaşmış gibi görünür. Sütlü kahve ve sütlü çayda süt proteini de bulunur; bu lekelerde ılık ya da sıcak su kullanmayın, yalnızca soğuk suyla çalışın.

Yağ ve yemek

Yağ suyla karışmaz; ıslak bez yağlı lekeyi genişletebilir. Önce fazlasını kâğıt havluyla, bastırarak ve bez ıslandıkça temiz kısmına geçerek emdirin. Evde toz ya da çözücü denemek döşemelikte kalıntı ve renk farkı bırakabileceği için yağlı lekede ev denemelerini sınırlı tutun; iz kalırsa profesyonel temizlikte lekenin yağ olduğunu belirtin. Salçalı ya da baharatlı yemeklerde renk de bulunduğu için iz kalabilir.

Tükenmez kalem ve mürekkep

Mürekkep suyla genellikle dağılır; nemli bezle ovmak izi büyütebilir. Alkol ya da çözücü içeren ürünler bazı kumaşlarda rengi açabilir, bazılarında dokuyu bozabilir. Kalem izi küçük ve tazeyse kuru bezle bastırmanın ötesine geçmeden önce mutlaka test yapın. Açık renkli, kadife ve viskon kumaşlarda profesyonel değerlendirme daha güvenlidir.

Çikolata ve şekerli lekeler

Çikolatayı yumuşakken silmeye çalışmayın; sertleşmesini bekleyip yüzeyden kazıyın. Çikolata yağ, şeker ve süt içerdiği için ısı kullanmayın. Kalan ize soğuk suyla nemlendirilmiş bezle bastırma yöntemini uygulayın. Meyve suyu ve gazlı içeceklerde de amaç, yapışkan kalıntıyı az nemle almaktır.

İdrar ve kusmuk

Önce emebildiğiniz kadarını kuru bezle bastırarak alın. Ardından beyaz bir bezi az miktarda soğuk suyla nemlendirip lekeye bastırın ve kuru bezle yeniden alın. Kumaşa ya da mindere doğrudan su dökmeyin; sıvı süngere iner ve koku orada kalır. Amonyaklı ürün kullanmayın. Süngere işlemiş idrar kokusu evde tamamen giderilemeyebilir. Ayrıntılar için evcil hayvanlı evlerde temizlik yazısına bakabilirsiniz.

Kan

Kan bir protein lekesidir; yalnızca soğuk su kullanın. Ilık ve sıcak su kanı liflere sabitleyebilir. Kurulayın, soğuk suyla nemlendirilmiş bezle bastırın ve yeniden kurulayın. Eski ve kurumuş kan lekelerinde ev yöntemiyle alınan sonuç sınırlı kalabilir.

Leke ve kumaş koduna göre yöntem

Tablo genel bilgidir; etiket ve görünmeyen yerde yapılan test her zaman önce gelir.

İz bırakmamak için

Leke çıktıktan sonra yerinde açık ya da koyu bir halka kalması koltukta sık görülür. Nemlenen bölge kururken su, kumaşın içindeki kiri ve çözünmüş maddeleri ıslak alanın kenarına taşır; kenarda biriken bu kalıntı halka olarak görünür. Bunu önlemek için:

• Bezi iyi sıkın; kumaşı ıslatmak yerine yalnızca nemlendirin.
• Son geçişte lekenin çevresini de hafifçe nemlendirip kenarı yumuşak bir geçişle bitirin; keskin bir ıslak–kuru sınırı bırakmayın.
• Odayı havalandırarak kumaşın kısa sürede ve eşit kurumasını sağlayın. Isıtıcı ve saç kurutma makinesi kullanmayın.
• Kadifede kuruma sırasında tüy yönünü yumuşak bir fırçayla düzeltin.

Halka izi oluştuysa bölgeyi üst üste ıslatmak çoğu zaman izi büyütür. Bu durumda kumaşın bütün olarak, eşit biçimde temizlenmesi gerekebilir. Bunun nasıl yapıldığını yerinde koltuk yıkama nasıl yapılır yazısında okuyabilirsiniz.

Kurumuş ve eski lekeler

Günler ya da haftalar önce oluşmuş bir leke tek denemede çıkmayabilir. Suya uygun kumaşta soğuk suyla nemli bezle bastırmayı, aralarda kumaşı kurutarak birkaç kez tekrarlamak lekeyi açabilir. Ancak ısı görmüş, üzerinde farklı ürünler denenmiş ya da kumaşın rengini değiştirmiş lekeler profesyonel temizlikte de tamamen çıkmayabilir. Gerçekçi beklenti, lekenin belirgin biçimde açılmasıdır.

Evde yapılmaması gerekenler

• Çamaşır suyu ve klorlu ürünler: Döşemelik kumaşta kalıcı renk açılması ve lif zayıflaması yapabilir.
• Aseton ve oje çıkarıcı: Bazı sentetik kumaşlara zarar verebilir, rengi alabilir.
• Ürünleri karıştırmak ya da üst üste denemek: Sirke, karbonat, çamaşır suyu ve hazır leke ürünlerini birbirine katmayın. Bazı karışımlar zararlı gaz çıkarabilir; kumaşta kalan karışık kalıntı lekeyi sabitleyip sonraki temizliği zorlaştırır.
• Isı: Saç kurutma makinesi, ütü ya da buhar lekeyi kalıcılaştırabilir, kadifede tüyü ezebilir.
• Fazla deterjan: Kumaşta kalan deterjan kir çeker ve bir süre sonra yeni leke gibi görünür.
• Sert fırçalamak: Kadifede tüyü ters yöne fırçalamak kalıcı parlaklık farkı bırakabilir.

Ne zaman profesyonele bırakmalı?

• Etikette S ya da X kodu ya da suyla temizliği yasaklayan bir sembol varsa
• Kumaş deri, kadife ya da viskon, ipek veya yün içeriyorsa
• Leke geniş bir alana yayılmışsa ya da koltukta birden çok leke varsa
• Eski idrar kokusu süngere işlemişse
• Kumaş açık renkliyse ve iz kalma ihtimali yüksekse
• Evde yapılan bir deneme lekeyi yaymış ya da halka bırakmışsa

Koltuk yıkama genellikle evde, kumaşa uygun yöntemle yerinde yapılır. Narlıdere ve çevresi için Narlıdere’de yerinde koltuk yıkama sayfasından talep verebilirsiniz; talebiniz bölgede hizmet veren işletmeye iletilir. Talep verirken kumaş türünü, lekenin ne olduğunu, ne zaman oluştuğunu ve üzerinde ne denediğinizi belirtin. Yöntem ve fiyat, kumaşa ve leke durumuna göre telefonda netleşir.